Zdobienie posadzek "obrazami" wykonanymi z kamieni, ceramiki było bardzo popularne w kręgu kultury greckiej, a następnie rzymskiej. Technika ta również znalazła szerokie zastosowanie w okresie starochrześcijańskim i sztuce bizantyńskiej. Była wykorzystywana głównie do zdobienia posadzek, ale także ścian, nawierzchni placów, ujęć wody.
      Pochodzenie greckich mozaik wciąż jest dyskutowane, jedna z teorii wywodzi ich początek ze Starożytnej Mezopotamii, w czwartym tysiącleciu p.n.e. Odnaleziono tam pozostałości zabudowy, której pewne elementy dekorowano przy użyciu kolorowych kamieni lub fragmentów wypalonej gliny. W jednym z głównych miast Sumeru- Uruk, odkryto świątynię ozdobioną dekoracją, wykonaną z czerwonych, białych i czarnych kamyków w kształcie stożków, osadzonych w gipsie. Tysiące glinianych, wypalonych stożków pokrywały mury i kolumny tzw. Dziedzińca Mozaikowego. Zachowane stożki mają 7-8cm długości, typ zdobienia, który tworzyły to tzw. mozaika ćwiekowa*

     Najnowsze badania tego tematu pomijają tereny Mezopotamii, nie wybiegają na tak odległe obszary** Naj- wcześniejsze greckie mozaiki podłogowe układano stosując zupełnie inną technikę oraz używano innych materiałów. Tradycja wykładania podłogi kolorowymi kamieniami umieszczonymi w glinie jest na obszarze Grecji bardzo odległa, sięga okresu neolitu. Jej przykładem są posadzki z Krety; tradycja ta była kontynuowana przez okres minojski i mykeński. Od VI w. p.n.e. podłogi wykładane kolorowymi kamieniami poja-wiają się w świątyniach i sanktuariach.

1. Uruk. tzw. mozaika ćwiekowa

      Posadzkę taką odkryto w naosie świątyni Ateny Pronai w Delfi. Jest ona wykonana z otoczaków- czarnych, białych, niebieskich, czerwonych- ułożonych bez żadnego wzoru.
W Gordion, głównym mieście Frygii, odsłonięto pozostałości posadzek wykonanych z otoczaków, datowanych na VIII w. p.n.e. Odkryto je w trzech frygijskich domach. Są one ułożone z niebieskich i czerwonych kamieni, tło ma biały kolor. Otoczaki tworzą romby, swastyki, trójkąty-, czyli wzory używane przez kolejne stulecia. Gordion, znajdowało się na obrzeżu greckiego świata, tamtejsze posadzki, ozdobione mozaiką, wykonali ludzie, z którymi Grecy żyli w bliskim kontakcie.

     Inne przykłady posadzek otoczakowych z VIII w. p.n.e., zdobionych prostym wzorem, pochodzą z Altintepe we wschodniej Anatolii, oraz z Arslan-Tash i Til-Barsip- asyryjskich pałaców. Na obszarze Grecji, najstarsze posadzki wykonane z otoczaków, dekorowane pros-tym wzorem, odkryto w Olimpii, Olincie, Atenach, Assos i Motya. Są one datowane na późny V i IV w. p.n.e. Nie odkryto jak na razie przykładów stopniowego rozwoju przedstawień ludzi i zwierząt.

2. Gordion. Fragment mozaiki.

     Przedstawienia odkryte w Olincie to już zaawansowane stadium, najstarsze ze znanych, datowane na koniec V w. p.n.e.
Część badaczy uważa, że technika zdobienia posadzki mozaiką wywodzi się ze wschodu. Potwierdzeniem tej hipotezy są odkrycia w Arslan-Tash i Til-Barsip oraz w Gordion. Gordion, usytuowane w połowie drogi między wschodem i zachodem stanowiło most, dzięki któremu możliwe było rozprzestrzenianie się wzorów i techniki. Według Katharine M.Dunbabin, wpływ mozaik z Asyrii i Azji Mniejszej na greckie przedstawienia jest wątpliwy, uważa ona, iż greckie przedstawienia ewoluowały samodzielnie.




* Joachim Śliwa, Sztuka i archeologia starożytnego Wschodu, Kraków , 1997, s. 266.

** Katherine M.D Dunbabin, Mosaics of the Greek and Roman World, Cambridge, 1999, s. 5.

Opracował :

Michał Aniszewski


|   WebMaster |   Redakcja  |  Strona Główna   |

mozaiki.com 2002