|
|
|
Zdobienie posadzek
"obrazami" wykonanymi z kamieni, ceramiki było bardzo
popularne w kręgu kultury greckiej, a następnie rzymskiej.
Technika ta również znalazła szerokie zastosowanie w okresie
starochrześcijańskim i sztuce bizantyńskiej. Była wykorzystywana
głównie do zdobienia posadzek, ale także ścian, nawierzchni
placów, ujęć wody.
Pochodzenie greckich mozaik
wciąż jest dyskutowane, jedna z teorii wywodzi ich początek
ze Starożytnej Mezopotamii, w czwartym tysiącleciu p.n.e.
Odnaleziono tam pozostałości zabudowy, której pewne elementy
dekorowano przy użyciu kolorowych kamieni lub fragmentów wypalonej
gliny. W jednym z głównych miast Sumeru- Uruk, odkryto świątynię
ozdobioną dekoracją, wykonaną z czerwonych, białych i czarnych
kamyków w kształcie stożków, osadzonych w gipsie. Tysiące
glinianych, wypalonych stożków pokrywały mury i kolumny tzw.
Dziedzińca Mozaikowego. Zachowane stożki mają 7-8cm długości,
typ zdobienia, który tworzyły to tzw. mozaika ćwiekowa*
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Najnowsze badania
tego tematu pomijają tereny Mezopotamii, nie wybiegają na
tak odległe obszary**
Naj- wcześniejsze greckie mozaiki podłogowe układano stosując
zupełnie inną technikę oraz używano innych materiałów. Tradycja
wykładania podłogi kolorowymi kamieniami umieszczonymi w glinie
jest na obszarze Grecji bardzo odległa, sięga okresu neolitu.
Jej przykładem są posadzki z Krety; tradycja ta była kontynuowana
przez okres minojski i mykeński. Od VI w. p.n.e. podłogi wykładane
kolorowymi kamieniami poja-wiają się w świątyniach i sanktuariach.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Posadzkę taką
odkryto w naosie świątyni Ateny Pronai w Delfi. Jest ona wykonana
z otoczaków- czarnych, białych, niebieskich, czerwonych- ułożonych
bez żadnego wzoru.
W Gordion, głównym mieście Frygii, odsłonięto pozostałości
posadzek wykonanych z otoczaków, datowanych na VIII w. p.n.e.
Odkryto je w trzech frygijskich domach. Są one ułożone z niebieskich
i czerwonych kamieni, tło ma biały kolor. Otoczaki tworzą
romby, swastyki, trójkąty-, czyli wzory używane przez kolejne
stulecia. Gordion, znajdowało się na obrzeżu greckiego świata,
tamtejsze posadzki, ozdobione mozaiką, wykonali ludzie, z
którymi Grecy żyli w bliskim kontakcie.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Inne przykłady
posadzek otoczakowych z VIII w. p.n.e., zdobionych prostym
wzorem, pochodzą z Altintepe we wschodniej Anatolii, oraz
z Arslan-Tash i Til-Barsip- asyryjskich pałaców. Na obszarze
Grecji, najstarsze posadzki wykonane z otoczaków, dekorowane
pros-tym wzorem, odkryto w Olimpii, Olincie, Atenach, Assos
i Motya. Są one datowane na późny V i IV w. p.n.e. Nie odkryto
jak na razie przykładów stopniowego rozwoju przedstawień ludzi
i zwierząt.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Przedstawienia
odkryte w Olincie to już zaawansowane stadium, najstarsze
ze znanych, datowane na koniec V w. p.n.e.
Część badaczy uważa, że technika zdobienia posadzki mozaiką
wywodzi się ze wschodu. Potwierdzeniem tej hipotezy są odkrycia
w Arslan-Tash i Til-Barsip oraz w Gordion. Gordion, usytuowane
w połowie drogi między wschodem i zachodem stanowiło most,
dzięki któremu możliwe było rozprzestrzenianie się wzorów
i techniki. Według Katharine M.Dunbabin, wpływ mozaik z Asyrii
i Azji Mniejszej na greckie przedstawienia jest wątpliwy,
uważa ona, iż greckie przedstawienia ewoluowały samodzielnie.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| *
Joachim Śliwa, Sztuka i archeologia starożytnego Wschodu,
Kraków , 1997, s. 266.
**
Katherine M.D Dunbabin, Mosaics of the Greek and Roman
World, Cambridge, 1999, s. 5.
Opracował :
Michał Aniszewski
|
|
|
|
|